Grzegorz Małachowski Praktyki zawodowe w technikum to pierwszy prawdziwy krok w dorosłość dla wielu uczniów – w końcu od teorii przechodzi się do poznawania zawodu „na własnej skórze”. Nie brakuje jednak pytań: czy praktyki w technikum są płatne? Czy za obecność na praktykach faktycznie można liczyć na zarobki? A co w sytuacji, gdy przytrafi się choroba i pojawi się potrzeba skorzystania ze zwolnienia lekarskiego? Sprawdź, jak wyglądają realia praktyk oraz jakie prawa przysługują uczniowi technikum w zakresie wynagrodzenia i L4.
Czy na praktykach w technikum się zarabia?
Zdecydowana większość praktyk w technikum odbywa się bez wynagrodzenia. Praktyka zawodowa stanowi element obowiązkowego programu nauczania – jej celem jest umożliwienie przyszłym fachowcom zdobycia doświadczenia pod okiem specjalistów, a nie zapewnienie uczniom dodatkowego dochodu. Większość pracodawców nie oferuje więc ani pensji, ani diet za uczestnictwo w takich praktykach.
Czy zatem gdziekolwiek można liczyć na płatne praktyki w technikum? Takie przypadki są możliwe, choć znacznie rzadsze. Czasami uczniowie technikum odbywający praktyki w dużych firmach, korporacjach czy nowoczesnych przedsiębiorstwach, mogą otrzymać symboliczne wynagrodzenie – na przykład bony żywieniowe, premie, czy nawet zwrot kosztów dojazdu. To wyjątki, a nie reguła.
Ile płacą za praktyki w technikum lub zawodówce?
Dla uczniów zastanawiających się, ile można zarobić na praktykach, wiadomość jest dość prosta – najczęściej nie zarabia się wcale. Przypadki płatnych praktyk zdarzają się przy indywidualnych umowach lub w ramach współpracy ze szkołami branżowymi. Wysokość takiego wynagrodzenia zazwyczaj mieści się w przedziale 8–10% średniego miesięcznego wynagrodzenia w Polsce, z możliwością wzrostu wraz z kolejnymi latami nauki. Czy to dużo? Nie są to duże sumy i rzadko przekraczają kilkaset złotych miesięcznie.
- Praktyki w technikum są najczęściej nieodpłatne, choć w specyficznych przypadkach można otrzymać dodatkowe korzyści (bony, premie, zwrot kosztów dojazdu).
- Wynagrodzenie pojawia się głównie tam, gdzie zawarto indywidualne umowy lub praktyka odbywa się na innych zasadach niż standardowe skierowanie ze szkoły.
Zadajesz sobie pytanie: ile płacą za praktyki w zawodówce czy ile zarabia praktykant sprzedawca? Odpowiedź brzmi: stawki bywają zbliżone jak w technikum, choć częściej pojawiają się gratyfikacje dla uczniów 1. czy 2. klasy, a zakłady otrzymują za praktykanta dotację na kształcenie młodocianych – nie zawsze przekłada się to jednak na wypłatę pieniędzy uczniowi.
Kwestie wynagrodzenia a umowa i prawa ucznia
Zdecydowana większość uczniów technikum odbywa praktyki na mocy skierowania ze szkoły. To oznacza brak formalnej umowy o pracę – uczeń nie jest pracownikiem, nie wiąże go kodeks pracy, nie posiada prawa do urlopu wypoczynkowego i nie przysługują mu kodeksowe świadczenia socjalne.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku praktyk absolwenckich, które przeznaczone są już dla osób po ukończeniu szkoły. Wówczas można liczyć na wypłatę, ubezpieczenie, a nawet na świadczenia L4, jeśli praktyka jest odpowiednio sformalizowana. Uczniowie technikum natomiast korzystają jedynie z ubezpieczenia szkolnego i mogą liczyć na obowiązkowe przerwy oraz prawo do odmowy wykonywania niebezpiecznych poleceń.
Czy L4 na praktykach daje prawo do świadczeń?
Sytuacja jest tu dość jasna: jeśli uczeń odbywa praktyki na podstawie skierowania szkoły i nie pobiera z tego tytułu wynagrodzenia, to nie przysługują mu żadne pieniądze podczas zwolnienia lekarskiego. W razie choroby uczeń po prostu usprawiedliwia swoją nieobecność na praktykach i po powrocie do zdrowia kończy realizację wymaganego programu w innym terminie. Wynagrodzenie za okres L4 – a także chorobowe czy inne świadczenia – są dostępne jedynie dla tych, którzy są formalnie zatrudnieni, np. w ramach stażu lub umowy o pracę.
Kto płaci za praktyki zawodowe?
To pytanie pojawia się często wśród uczniów i ich rodziców. W przypadku standardowych praktyk technikum, pracodawca nie otrzymuje wynagrodzenia za praktykanta – praktyki te są częścią systemu edukacji i nie generują dodatkowych kosztów dla firmy poza nadzorem nad uczniem. Wyjątkiem są sytuacje, gdy szkoła zawiązała współpracę i przekazuje środki np. na materiały czy narzędzia, choć zdarza się to raczej rzadko. W zawodówce niekiedy przedsiębiorstwa otrzymują dofinansowanie na rzecz szkolenia młodocianych, jednak to nie jest standard w technikum.
Jakie są obowiązki i uprawnienia ucznia na praktykach?
Chociaż praktykant nie ma statusu pracownika, musi przestrzegać firmowych zasad i regulaminów. Do jego głównych obowiązków należy punktualność, sumienne wykonywanie powierzonych zadań, troska o powierzony sprzęt oraz przestrzeganie przepisów BHP. Z drugiej strony, uczniowi przysługuje prawo do przerw w pracy, możliwość odmowy pracy w niebezpiecznych warunkach oraz prawo do informacji o organizacji praktyk. Jeśli pojawi się choroba, uczeń przedkłada usprawiedliwienie, jednak nie może oczekiwać żadnych świadczeń finansowych za ten okres.
W praktyce – czyli czego się spodziewać, wchodząc na praktyki?
Czy praktyki w technikum są płatne? Najczęściej nie. Praktyki to przede wszystkim szansa na zdobywanie nowych umiejętności, poznawanie przyszłego zawodu oraz obserwowanie pracy fachowców. Choć żadne regulacje nie zabraniają wypłaty wynagrodzenia za praktyki, decyzja należy w pełni do pracodawcy oraz rodzaju podpisanej umowy. Choroba podczas praktyk równa się konieczności ich przerwania i usprawiedliwienia nieobecności, ale nie daje prawa do pobierania świadczeń L4.
Na mecie szkolnej ścieżki praktyk
Tych, którzy liczą na dodatkowy zarobek podczas praktyk w technikum, codzienność może zaskoczyć. Wynagrodzenie pojawia się wyłącznie w nielicznych przypadkach, a większość firm nie przewiduje płatności dla praktykantów. Doświadczenie zdobyte podczas praktyk staje się jednak nieocenioną inwestycją w przyszłość – realna możliwość poznania rynku pracy i zrozumienia specyfiki zawodu jeszcze przed jego rozpoczęciem. W kwestii wynagrodzenia i świadczeń lekarskich decydują przepisy oraz charakter praktyki; na pierwszym miejscu stoi wciąż nauka i praktyczne przygotowanie do dorosłego życia zawodowego.
